Smocza Jama to naturalna jaskinia w obrębie wzgórza wawelskiego i jedna z turystycznych atrakcji Krakowa. Miejsce wiąże się z legendą o Smoku Wawelskim, a przed wejściem ustawiono rzeźbę wykonaną przez Bronisława Chromego.
Jak przebiegała historia Smoczej Jamy?
Jaskinie na Wawelu były znane od dawna; o podobnych formacjach pisywał już kronikarz Jan Długosz. Pierwsza pisemna wzmianka dotycząca tej konkretnej jamy pochodzi z pierwszej połowy XVI wieku. W 1565 roku król Zygmunt II August polecił zamurować otwory jaskini ze względów bezpieczeństwa, gdyż przebywali w nich włóczędzy i bezdomni.
W kolejnych stuleciach Smocza Jama była ponownie użytkowana; funkcjonowała tam karczma opisana przez Jana Andrzeja Morsztyna, a także dom publiczny. Pod koniec XVIII wieku dolne wejście od strony Wisły zamurowano w związku z pracami fortyfikacyjnymi. W 1829 roku Ambroży Grabowski dostał się do wnętrza przez jedno z otworów w stropie, choć wnętrze było wówczas częściowo zagruzowane. Tam, gdzie nad jamą przebiegały mury obronne, wymurowano filary podtrzymujące strop.
W 1842 Senat Wolnego Miasta Krakowa nakazał odgruzowanie jaskini i udostępnienie jej publiczności. Po kolejnych zmianach politycznych dolne wejście ponownie zamurowano. W 1918 roku profesor Szyszko-Bohusz wykorzystał istniejącą studnię do wykonania kręconych schodów (136 stopni) i zamontował oświetlenie elektryczne; 3 sierpnia jaskinia została udostępniona zwiedzającym, a dochód z biletów miał częściowo pokryć koszty odnowienia. W 1974 górnicy pod nadzorem naukowców z Akademii Górniczo-Hutniczej przystosowali jaskinię do zwiedzania.
Co znajduje się w jaskini i jak wygląda trasa?
Główny ciąg jaskini tworzy trasę turystyczną o długości 82 metrów. Trasa zaczyna się na terenie zamku i do wnętrza prowadzą kręcone schody o długości około 21 metrów, wymieniane także jako 136 stopni. Na odcinku zwiedzanym przez turystów znajdują się trzy komory; największa z nich ma około 25 metrów długości i wysokość do 10 metrów.
W niektórych fragmentach ściany i sklepienie wzmocniono ceglanymi murami oraz filarami. Jeden z filarów zasłania komin łączący z innym otworem jaskini. Wyjście z trasy znajduje się poza obrębem murów zamkowych, w pobliżu koryta Wisły. Części jaskini pozostają niedostępne dla zwiedzających.
Jakie są pozostałe korytarze i co w nich odkryto?
Poza główną trasą występują dwa ciągi korytarzy. Pierwszy rozpoczyna się w pobliżu wyjścia i prowadzi w kierunku południowym w stronę rzeźby Smoka Wawelskiego. Drugi, znacznie dłuższy, udostępniono po przebiciu tunelu w 1974 roku. Ten system składa się z niewielkich sal i korytarzy, a w jego początkowej części znajduje się syfon.
W jeziorkach i korytarzach tego ciągu znaleziono rzadki skorupiak określany jako studniczek tatrzański. Pozostałe partie jaskini nadal są badane i częściowo zabezpieczone przed zawaleniem.
Jakie badania naukowe przeprowadzono?
Pierwsze badania naukowe Smoczej Jamy prowadził w drugiej połowie XIX wieku prof. Alojzy Alth (1874). Od 1966 roku prowadzono kompleksowe prace badawcze i zabezpieczające, między innymi w celu ochrony jaskini przed zawaleniem. W 1974 roku przebito czterometrowy tunel do nieznanych wcześniej korytarzy, które wcześniej zlokalizowano metodami geofizycznymi.
Badania speleologiczne z lat 1983, 1995 i 1996 doprowadziły do odkrycia dalszych partii jaskini. W 2005 roku opublikowano wyniki analiz wód jaskiniowych: ustalono, że wody z jeziorek mają mineralizację do 1013 mg/litr, a woda kapiąca ze stropu — do 2841 mg/litr. Wody te mają inny skład niż typowe wody jaskiniowe i są silnie zanieczyszczone. Pochodzenie wód nie jest w pełni wyjaśnione; badacze stwierdzili co najmniej dwa możliwe źródła, być może związane z Wisłą oraz migracją wód podziemnych ze strefy śródmieścia Krakowa.
Do ostatniego akapitu trafia fakt: rzeźba Smok Wawelski przed wejściem została ustawiona w 1972 roku.
Informacje praktyczne
- Adres: Wawel 5, 31-001 Kraków — wyznacz trasę w Google Maps
- Godziny otwarcia: pn–nd 9:00–19:00
- Telefon: +48124225155
- Strona internetowa: wawel.krakow.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,3 (2 341 opinii)
