| Dane | |
|---|---|
| Imię i nazwisko | Jan Józef Adamus |
| Urodzenie | 12 marca 1896, Kraków |
| Śmierć | 19 czerwca 1962, Łódź |
| Zawód | Historiograf, historyk państwa i prawa |
| Wykształcenie i stopnie | |
| Studia | Prawo; Wiedeń (1915–1916), Uniwersytet Lwowski (do 1920) |
| Doktorat | 1927, Uniwersytet Lwowski |
| Profesor | Profesor zwyczajny od 1959 |
| Zatrudnienie i funkcje | |
| Uczelnie | Uniwersytet Lwowski, Uniwersytet Wileński, Uniwersytet Łódzki |
| Funkcje archiwalne | Kierownik Archiwum Miasta Wilna; kierownik Archiwum Armii Polskiej na Wschodzie; kierownik Archiwum i Muzeum Polskich Sił Zbrojnych |
| Inne | Kierownik Biblioteki Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Łodzi (1949–1951) |
| Wybrane prace | |
| Wybrane | Z zagadnień prawa litewskiego (1926), Kodeks dyplomatyczny Litwy (1930), Państwo litewskie w latach 1386-1398 (1932), Metoda prawnicza w historii (1956) |
| Pochówek | Stary Cmentarz w Łodzi |
Jan Józef Adamus po ukończeniu gimnazjum w Stanisławowie kontynuował studia prawnicze w Wiedniu i na Uniwersytecie Lwowskim, gdzie uzyskał doktorat w 1927 roku. Zyskał rozpoznawalność jako badacz prawa litewskiego i ustroju dawnych państw.
Życiorys i wykształcenie
Był synem Antoniego, profesora Seminarium Nauczycielskiego w Stanisławowie, oraz Franciszki z domu Połącarz. Uczył się w gimnazjum w Stanisławowie. W latach 1915–1916 studiował prawo w Wiedniu, a następnie kontynuował studia na Uniwersytecie Lwowskim do 1920 roku.
Doktorat obronił w 1927 roku pod kierunkiem Przemysława Romana Dąbkowskiego na podstawie pracy zatytułowanej Zastaw w prawie litewskim w XV i XVI wieku. W trakcie młodszych lat zawodowych był związany ze służbą wojskową w Wojskowym Sądzie Okręgowym Nr V w Krakowie i uzyskał 19 marca 1928 roku stopień kapitana z datą obowiązywania od 1 stycznia 1928. 28 lutego 1930 roku został przeniesiony w stan spoczynku.
Kariera zawodowa i losy w czasie wojny
Do 1933 pracował na Uniwersytecie Lwowskim jako starszy asystent w Katedrze Dawnego Prawa Polskiego. W 1933 przeniósł się do Wilna, gdzie kierował Archiwum Miasta i był docentem w Katedrze Historii Prawa Polskiego Uniwersytetu Wileńskiego. Na tej uczelni uzyskał habilitację.
W 1940 został aresztowany przez NKWD i zesłany na terytorium Uzbeckiej SRR. W czasie wojny część lat spędził w Jerozolimie, gdzie stał na czele Archiwum Armii Polskiej na Wschodzie. W 1944 osiadł w Szkocji i był kierownikiem Archiwum i Muzeum Polskich Sił Zbrojnych. W tym okresie wykładał historię ustroju Polski w Polskim Wydziale Prawa Uniwersytetu w Oksfordzie.
W 1947 powrócił do Polski i podjął pracę na Uniwersytecie Łódzkim. Był docentem, a od 1954 profesorem nadzwyczajnym. Kierował Katedrą Powszechnej Historii Państwa i Prawa i wykładał historię stosunków polsko-litewskich. W 1959 otrzymał tytuł profesora zwyczajnego. Był też związany z Instytutem Nauk Prawnych PAN i z Instytutem Historii PAN.
Badania naukowe i dorobek
W badaniach zajmował się historią prawa i państwa Polski i Litwy, historią prawa karnego oraz historiografią dziejów państwa i prawa. Analizował dorobek innych badaczy, w tym Oswald Balzer, oraz zaangażował się w polemikę dotyczącą unii polsko-litewskiej i ustroju średniowiecznej Polski.
W swoich pracach obalił tezę Anatola Lewickiego o natychmiastowej inkorporacji Litwy po akcie krewskim. Wysunął też tezę o braku czystej dziedziczności tronu w Polsce Piastów i o ograniczonym kręgu elektorów do członków dynastii. Do ważniejszych jego tekstów należą prace poświęcone prawu litewskiemu oraz opracowania źrodłowe i metodologiczne.
Pochowany został na Starym Cmentarzu w Łodzi.
