Pomnik Adama Mickiewicza to rozpoznawalny element centrum Krakowa, usytuowany po wschodniej stronie Rynku Głównego między Sukiennicami a ulicą Sienną. Mieszkańcy miasta często używają zdrobniałej nazwy „Adaś”. Monument wyróżnia się skalą i centralnym położeniem na placu o dużym natężeniu ruchu turystycznego.
Historia powstania
Autorem zwycięskiego projektu był Teodor Rygier, a uroczyste odsłonięcie miało miejsce 26 czerwca 1898 roku, w setną rocznicę urodzin poety. Projekt Rygiera wyłoniono po konkursie organizowanym w Krakowie w latach 1880–1890. W konkursie prezentowali się także Tomasz Dykas, Walery Gadomski, Antoni Kurzawa, Jan Matejko i Pius Weloński. Wybór projektu spotkał się z szeroką krytyką w prasie; kwestionowano zwłaszcza walory artystyczne dzieła.
Koszt budowy monumentu wyniósł 164 tysiące złotych reńskich i w dużej części pochodził ze składek publicznych. Postać i elementy odlewano w zakładzie "Nelli" w Rzymie.
Zniszczenie i odbudowa
17 sierpnia 1940 roku monument został zniszczony przez okupanta. Po wojnie odnaleziono części pomnika na złomowisku w Hamburgu w 1946 roku i na ich podstawie odtworzono rzeźbę. Elementy kamienne wykonano z granodiorytu kośmińskiego wydobywanego w Piławie Górnej na Dolnym Śląsku. Ponowne odsłonięcie zrekonstruowanego pomnika nastąpiło 26 listopada 1955 roku, w setną rocznicę śmierci Adama Mickiewicza.
Jak wygląda pomnik?
Pomnik ma około 10 metrów wysokości i przedstawia stojącą postać poety na podwyższonym postumencie. Na wielostopniowym cokole, u stóp figury, umieszczono cztery alegorie symbolizujące: Ojczyznę, Męstwo, Naukę i Poezję. Na przedniej części cokołu widnieje dedykacja: Adamowi Mickiewiczowi Naród.
Tradycje i rola w życiu miasta
Monument pełni funkcję popularnego miejsca spotkań i zgromadzeń. Stał się jednym z najczęściej fotografowanych oraz najbardziej rozpoznawalnych pomników w Krakowie. Pod pomnikiem odbywają się uroczystości, manifestacje i happeningi; podczas Euro 2012 pomnik był przystrajany kotylionami w barwach Polski oraz Holandii, Anglii lub Włoch w dniach meczów tych drużyn — Holandia i Anglia miały bazy w Krakowie, Włochy w Wieliczce.
Poniżej wybrane zwyczaje związane z pomnikiem:
- Krakowskie kwiaciarki składają kwiaty u stóp poety w dniu imienin 24 grudnia.
- Pod pomnikiem co roku rozpoczyna się konkurs szopki krakowskiej.
- Kibice krakowskich drużyn świętują pod pomnikiem swoje sukcesy sportowe.
- Maturzyści podczas studniówek skaczą na jednej nodze wokół pomnika, wierząc, że liczba okrążeń przełoży się na oceny.
- Żołnierze przechodzący do rezerwy dawniej spotykali się pod monumentem i wykonywali pompki, wykrzykując nazwy miesięcy spędzonych w służbie.
Informacje praktyczne
- Adres: Rynek Główny, 31-042 Kraków — wyznacz trasę w Google Maps
- Strona internetowa: krakow.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,7 (2 352 opinie)
