Kazimierz Albin — technik lotniczy i działacz pamięci Auschwitz

Kazimierz Albin był technikiem lotniczym z zawodu, który w czasie wojny trafił do pierwszego transportu więźnów do KL Auschwitz i zdołał z niego uciec. Po wojnie kontynuował pracę w przemyśle lotniczym, a w późniejszych latach stał się aktywnym działaczem na rzecz pamięci o zbrodniach nazizmu oraz autorem wspomnień.

Jak wyglądały losy Albina w czasie wojny?

Urodził się w Krakowie i przed wybuchem wojny uczęszczał do Gimnazjum Nowodworskiego, kończąc czwartą klasę. W styczniu 1940 został zatrzymany na Słowacji podczas próby przedostania się do Francji. Trafił do więzień w Preszowie, Muszynie, Nowym Sączu i Tarnowie, skąd wysłano go pierwszym transportem do KL Auschwitz; otrzymał numer obozowy 118.

W obozie pracował w zakładzie odzieżowym, a potem w kuchni przeznaczonej dla esesmanów. Uprawiał sport, grając m.in. w piłkę nożną i siatkówkę. Plany ucieczki przygotowywał przez trzy lata, a ostatecznie opuścił obóz 27 lutego 1943 razem z Franciszkiem Romanem.

Co zrobił po ucieczce i w konspiracji?

Po ucieczce przekroczył granicę Generalnej Guberni i ukrywał się najpierw u rodziny Romana. Dotarł do Krakowa i zamieszkał pod fałszywym nazwiskiem Franciszek Makowski w lokalu udostępnionym przez Tadeusza Tabora. Po ucieczce Albina represje dotknęły jego rodzinę; Gestapo aresztowało matkę Michalinę i siostrę, matka trafiła później do Auschwitz, a następnie do Ravensbrück i zmarła w 1950 roku.

W latach 1943–1945 działał w krakowskiej dywersji. Razem z Romanem dokonał dwóch napadów na żołnierzy niemieckich w celu zdobycia broni. Wstąpił do Armii Krajowej, został zaprzysiężony przez porucznika Mieczysława Tabora ps. „Kura” i przyjął pseudonim „Jędrek”. Po zakończeniu szkolenia w listopadzie 1943 objął funkcję szefa dywersji bojowej III Odcinka Komendy Obwodu Kraków – Miasto, a w 1944 awansowano go na podporucznika. Brał udział w wykonywaniu wyroków wydanych przez sąd podziemny.

Jak potoczyła się jego kariera zawodowa po wojnie?

Po wojnie zdał maturę i podjął studia na Wydziale Lotniczym Politechniki Krakowskiej. Zatrudniony był najpierw w Biurze Projektów Energetycznych w Krakowie. W latach 1952–1963 pracował w Szybowcowym Zakładzie Doświadczalnym w Bielsku-Białej, a następnie przeniesiono go do Zjednoczenia Przemysłu Lotniczego w Warszawie.

Od 1966 pełnił funkcję eksperta technicznego i handlowego w CHZ Metalexport w Warszawie. Po przejściu na emeryturę zaangażował się w działalność na rzecz upamiętnienia ofiar niemieckiego nazizmu, w szczególności KL Auschwitz. Był jednym z założycieli Towarzystwa Opieki nad Oświęcimiem, pełnił funkcję wiceprezesa, a od 1995 roku stał na czele Zarządu Głównego.

Jakie publikacje i wyróżnienia ma na swoim koncie?

W 1989 opublikował wspomnienia zatytułowane List gończy, opisujące ucieczkę z Oświęcimia i działalność konspiracyjną; wydanie to wznowiły później inne wydawnictwa, a książka ukazała się także po niemiecku. W 2013 wydał Postscriptum, dotyczące losów powojennych i powrotu do Auschwitz. W 2000 był członkiem rady redakcyjnej Księgi pamięci dotyczącej transportów Polaków do KL Auschwitz.

Był członkiem Międzynarodowej Rady Oświęcimskiej od 2000 roku. Wyróżniono go odznaczeniami wojskowymi i państwowymi, między innymi Krzyżem Walecznych, Krzyżem Partyzanckim, Krzyżem Armii Krajowej oraz Krzyżami Orderu Odrodzenia Polski na trzech stopniach. Ożenił się z Ireną, byłą żoną Kazimierza Nowickiego, i był ojczymem Wandy Nowickiej. Zmarł jako ostatni z więźniów pierwszego transportu do KL Auschwitz.