| Dane | |
|---|---|
| Imię i nazwisko | Zofia Józefa Alexandrowicz |
| Urodzenie | 25 kwietnia 1930, Kraków |
| Zgon | 20 czerwca 2024, Kraków |
| Zawód | geolożka, geomorfolożka, profesor nauk o Ziemi |
| Miejsce pracy | Instytut Ochrony Przyrody PAN, Kraków |
| Wykształcenie | |
| Studia | Uniwersytet Jagielloński; Akademia Górniczo-Hutnicza (Wydział Geologiczno-Poszukiwawczy) |
| Stopnie | dr (1965), dr hab. (1978), tytuł profesora (1993) |
| Specjalizacje | |
| Główne obszary | ochrona przyrody nieożywionej (geoochrona), georóżnorodność, skałki piaskowcowe |
| Wybrane funkcje | |
| Stanowiska | kierownik Zakładu Ochrony Przyrody Nieożywionej i Zakładu Georóżnorodności; redaktor naczelna "Ochrona Przyrody" |
Zofia Alexandrowicz po studiach pracowała najpierw jako nauczycielka, a następnie związała się zawodowo z Instytutem Ochrony Przyrody PAN. Zyskała uznanie jako badaczka skałek piaskowcowych oraz jako jedna z pionierów geoochrony w Polsce.
Życiorys i wykształcenie
Urodziła się w Krakowie jako córka Romana i Zofii. Po zdaniu matury w 1950 rozpoczęła studia geologiczne na Uniwersytecie Jagiellońskim; w 1951 kontynuowała kształcenie na Akademii Górniczo-Hutniczej, gdzie ukończyła kierunek geologiczno-poszukiwawczy i uzyskała magisterium. Po studiach uczyła w Technikum Geologicznym w Krakowie.
W 1958 weszła w skład pracowników Zakładu Ochrony Przyrody PAN jako asystentka. Stopień doktora otrzymała w 1965 na Uniwersytecie Jagiellońskim za badania utworów górnej kredy na wyspie Wolin. Habilitowała się w 1978 na AGH pracą dotyczącą skałek piaskowcowych zachodnich Karpat fliszowych. Tytuł profesora nadazono jej 24 czerwca 1993.
Kariera naukowa i najważniejsze badania
Głównym obszarem badań Alexandrowicz były skałki piaskowcowe Beskidów i pogórza karpackiego. Opisywała ich rozmieszczenie, cechy morfologiczne i genezę oraz zajmowała się problemami ochrony tych form. Wyniki badań zebrała w rozprawie habilitacyjnej z 1978.
Badania obejmowały także wydmy Pustyni Błędowskiej, górskie wodospady, ruchy masowe w kształtowaniu rzeźby Karpat oraz procesy wietrzenia skał. Szczególne miejsce w jej dorobku zajmują prace nad ochroną dziedzictwa geologicznego i rozwijaniem koncepcji geoochrony.
Rola w instytucjach i współpraca naukowa
W Instytucie Ochrony Przyrody PAN kierowała od 1970 Pracownią, a później Zakładem Ochrony Przyrody Nieożywionej oraz Zakładem Georóżnorodności. Była redaktorką naczelną rocznika "Ochrona Przyrody" i działała w Komitecie Ochrony Przyrody PAN oraz w Komisji Paleogeografii Czwartorzędu PAU.
Pracowała z wieloma badaczami, m.in. z Włodzimierzem Margielewskim i Janem Piotrem Urbanem. Była promotorką trzech prac doktorskich. Od 1957 była członkinią Polskiego Towarzystwa Geologicznego. Na emeryturę przeszła w 2001, a przez kilka kolejnych lat kontynuowała prace naukowe.
Wybrane publikacje i projekty
Autorka i współautorka ponad 250 publikacji oraz map. Do ważniejszych pozycji należą prace dotyczące wydm Pustyni Błędowskiej, opisy skałek piaskowcowych oraz publikacje o geoochronie Karpat. Kierowała zespołem, który opracował monografię "Waloryzacja przyrody nieożywionej obszarów i obiektów chronionych w Polsce" (1992).
Dzięki jej działaniom Groty Kryształowe w Kopalni Soli Wieliczka uznano za rezerwat przyrody w 2000. Była głównym współautorem i redaktorem monografii poświęconej tym grotom (Studia Naturae 46, 2000).
Odznaczenia i nagrody
Otrzymała Nagrody Naukowe Polskiej Akademii Nauk w latach 1974 i 1979. Wyróżniono ją Srebrną Odznaką "Za zasługi dla Ziemi Krakowskiej" (1983) oraz Złotym Krzyżem Zasługi (1984). Otrzymała też Medal 40-lecia Polski Ludowej (1985) i Nagrodę Naukową Ministerstwa Środowiska (2003).
Zmarła 20 czerwca 2024 w Krakowie. Została pochowana na Cmentarzu Rakowickim.
