Wrotycz pospolity (Tanacetum vulgare) występuje na łąkach, miedzach i przy drogach. Roślina ma żółte, spłaszczone koszyczki kwiatowe i intensywny zapach podobny do kamfory. Kwitnie latem, zwykle od czerwca do września, i osiąga najczęściej około 100–150 cm wysokości.
Jakie substancje zawiera wrotycz i jak wpływają na zdrowie?
Kwiaty i liście zawierają olejek eteryczny — w niektórych źródłach podawana jest zawartość do 1,5% olejku — w którym znaczną część stanowi tujon. W roślinie wykryto też kamforę, borneol, partenolid, aksylarynę, flawonoidy i związki gorzkie, w tym tanacetynę. Tujon ma działanie neurotoksyczne i wiąże się z objawami przedawkowania, takimi jak drżenie mięśni, pobudzenie, halucynacje oraz uszkodzenie neuronów; partenolid wykazuje właściwości przeciwzapalne, a aksylaryna ma działanie hamujące namnażanie niektórych wirusów.
Jak można stosować wrotycz i jakie są ograniczenia?
W medycynie ludowej wrotycz stosowano przeciw pasożytom (owsiki, glisty, wszy, świerzb) oraz na dolegliwości żołądkowe i bóle. Współczesne zalecenia ograniczają zastosowanie do preparatów zewnętrznych, głównie w leczeniu wszawicy i świerzbu; nie zaleca się wewnętrznego stosowania ze względu na obecność tujonu. Stosowanie zewnętrzne może powodować podrażnienia skóry i reakcje alergiczne u osób uczulonych na rośliny z rodziny astrowatych.
Bezwzględnym przeciwwskazaniem do stosowania jest ciąża i karmienie piersią. Nie należy podawać preparatów z wrotyczem dzieciom. Przy długotrwałym lub dużym spożyciu opisano cięższe objawy zatrucia, w tym zaburzenia świadomości i krwiomocz.
Jak wykorzystać wrotycz w ogrodzie?
Wrotycz używa się jako naturalny środek odstraszający i do walki ze szkodnikami. Suszone koszyczki sprawdzają się przeciw molom w szafach i jako odstraszacz much w bukietach. Domowy wyciąg przygotowuje się, zalewając liście i pędy zimną wodą na dobę, przecedzając i używając natychmiast jako oprysk na mszyce czy mrówki.
Dostępne są też gotowe koncentraty na bazie wrotyczu; producenci zalecają rozcieńczenie i wykonanie kilku zabiegów co 7–10 dni. Po stosowaniu domowych preparatów zwykle wskazane jest odczekać około trzech tygodni przed zbiorem warzyw i owoców. Wrotycz jest trujący dla bydła, dlatego nie powinien rosnąć na terenach pastewnych.
Kwiaty zbiera się na początku kwitnienia jako surowiec do preparatów zewnętrznych.
