Kościół Świętej Trójcy znajduje się w historycznym rejonie Krakowa i jest związany z obecnością zakonu dominikanów w mieście od początku XIII wieku. Obiekt łączy w sobie elementy gotyckiej konstrukcji ceglano-kamiennej i późniejszych przekształceń stylistycznych. Przy kościele działa konwent dominikanów, a budowla wyróżnia się m.in. bogactwem kaplic bocznych oraz nagrobkami znanych postaci.
Historia świątyni
Dominikanie przybyli do Krakowa w 1222 roku; krakowski biskup Iwo Odrowąż przekazał im część istniejącego kościoła parafialnego św. Trójcy. Konsekracja nowego miejsca kultu miała miejsce 12 marca 1223 roku. Po najazdu Mongołów w 1241 roku rozpoczęto wznoszenie nowego, gotyckiego kościoła i klasztoru.
Pierwotna trójnawowa hala przekształciła się na przełomie XIV i XV wieku w kościół bazylikowy. Znaczącą zmianę w wyglądzie zewnętrznym przyniósł pożar miasta w 1850 roku — zawaliło się sklepienie nawy, a dzwonnica u wylotu ul. Stolarskiej uległa zniszczeniu. Odbudowa świątyni trwała w latach 1850–1884 pod kierunkiem architekta Teofila Żebrawskiego.
Podczas prac powojennych i rekonstrukcyjnych w XIX wieku doszło do istotnych zmian w wystroju i formie architektonicznej; działanie przeora o. Mariana Pavoniego przyczyniło się do neogotyckiej aranżacji wnętrza. Po odbudowie kościół ponownie konsekrowano w 1884 roku. W 1957 roku świątynia otrzymała godność bazyliki mniejszej. 19 października 2016 roku w bazylice odprawiono mszę żałobną i pożegnanie reżysera Andrzeja Wajdy. W styczniu 2018 roku rozpoczęła się kompleksowa renowacja wnętrza.
Wnętrze i instrument organowy
Świątynia zachowała układ trójnawowy charakterystyczny dla gotyckich kościołów Krakowa, z wydłużonym prezbiterium zamkniętym prostą ścianą. W prezbiterium widoczna jest brązowa płyta Filipa Kallimacha, wykonana według projektu Wita Stwosza, oraz miejsce pochówku księcia Leszka Czarnego, zmarłego w 1288 roku. Wnętrze zachowało szereg kaplic i nagrobków sięgających średniowiecza i kolejnych epok.
Organy wykonała w 1890 roku firma Braci Rieger z Jägerndorfu jako opus 756. Instrument ma 30 głosów, mechaniczną trakturę gry i pneumatyczną trakturę rejestrów; przedstawia przykład romantycznego budownictwa organowego zachowanego z pierwotną koncepcją brzmieniową.
Kaplice boczne
Nawa południowa (prawa)
W nawie południowej mieszczą się m.in. Kaplica św. Róży Limańskiej z początku XVII wieku — z portretami fundatorów Sebastiana i Anny Lubomirskich w tondach — oraz Kaplica św. Tomasza, z XV wieku, z neogotyckim ołtarzem zaprojektowanym przez Mariana Pavoniego. Kaplica Różańcowa, wzniesiona w latach 1685–1688 na planie krzyża greckiego, mieści obraz Matki Boskiej Różańcowej, przypisywany tradycji św. Stanisława Kostki, oraz nagrobek Stanisława Sołtyka autorstwa F. Pozziego.
Wśród wyposażenia południowych kaplic znajdują się także nagrobki, renesansowe i manierystyczne elementy oraz neogotyckie ołtarze, które po odbudowie z XIX wieku wpisują się w dzisiejszy wygląd wnętrz.
Nawa północna (lewa)
Kaplica Zbaraskich powstała w latach 1628–1633 jako mauzoleum rodowe; wnętrze wykonano z czarnego marmuru, a kopuła ma eliptyczny rzut. Autorami budowy byli bracia Andrea i Antonio Catello, projekt przypisuje się prawdopodobnie Constante Tencalli. W tej części kościoła znajdują się również Kaplica św. Marii Magdaleny i Kaplica Jezusa Ukrzyżowanego z fragmentami malowideł gotyckich z końca XIV wieku.
Kaplica św. Jacka zawiera późnobarokowy grobowiec i ołtarz wykonany przez Baltazara Fontanę; dekorację stiukową i polichromie wykonano około 1700 roku. Kaplica ta przechowuje także sceny z życia św. Jacka wykonane przez Tomasza Dolabellę.
Klasztor i krużganki
Zabudowania klasztorne przylegają od północy i skupione są wokół trzech wirydarzy; krużganki pierwszego z nich nazywane są krakowskim campo santo z powodu licznych pomników i epitafiów wmurowanych w ściany. Najstarszym fragmentem kompleksu jest romański refektarz z dzikiego kamienia oraz portalem ozdobionym plecionką, identyfikowany z pierwotnym kościołem oddanym dominikanom w 1222 roku lub z oratorium po pożarze z 1225 roku. W krużgankach i salach klasztornych zachowały się malowidła z XV i XVI wieku oraz liczne nagrobki z XVI–XVII stulecia.
Informacje praktyczne
- Adres: Stolarska 12, 31-043 Kraków — wyznacz trasę w Google Maps
- Godziny otwarcia: pn–pt 6:30–21:00, sob 8:00–22:00
- Telefon: +48124231613
- Strona internetowa: krakow.dominikanie.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,8 (3 476 opinii)
