Przegląd dotyczy roślin ogrodowych, które dekorują rabaty od wiosny do późnej jesieni. Opisano tu terminy kwitnienia, wysokości oraz preferencje stanowiskowe takich gatunków jak czosnek ozdobny, mieczyki, dalie, nerina, jeżówka, floks, lawenda czy malwa. Zawarte informacje obejmują także praktyczne wskazówki dotyczące pielęgnacji i zimowania.
Jak skomponować rabat, by kwitła kolejno od wiosny do jesieni?
Chronologia kwitnienia pozwala uzyskać ciągłą dekorację. Sezon otwiera czosnek ozdobny, który pojawia się od końca maja do przełomu czerwca i lipca. Latem dominują mieczyki - ich kłosy rozkwitają od połowy lipca do końca sierpnia, a w drugiej połowie lata i wczesną jesienią najbogatsze obsypują nas dalie, które kwitną od początku lipca aż do pierwszych przymrozków. Jako późny akcent pojawia się nerina, kwitnąca od połowy września do początku listopada.
Tak ułożone nasadzenia prognozują płynne przejmowanie roli głównej dekoracji. Bulwiaste i cebulowe rośliny warto sadzić etapami, by przedłużyć okres kwitnienia.
Które byliny warto sadzić na kilka sezonów?
Do grupy długowiecznych i zimujących w gruncie należą m.in. jeżówka purpurowa (ok. 80–100 cm, kwitnie od czerwca do września), rudbekia (70–90 cm, kwitnienie od lipca do października), floks wiechowaty (70–120 cm, od czerwca do września), liliowce (50–100 cm, czerwca–sierpnia), piwonie (do około 1 m, maj–czerwiec), lawenda (30–60 cm, czerwiec–sierpień), kocimiętka (30–50 cm, maj–wrzesień) oraz żurawka o dekoracyjnych liściach (30–50 cm).
Byliny te różnią się wymaganiami glebowymi i nasłonecznieniem. Na stanowiska słoneczne dobrze nadają się rudbekia, jeżówka i liliowiec. Rośliny preferujące półcień to żurawka czy niektóre odmiany tawułek. Wysokości i terminy kwitnienia pomagają zaplanować warstwową kompozycję rabaty.
Jak przygotować byliny i rośliny cebulowe do zimy?
Wiele bylin zimuje w gruncie bez wykopywania, jeżeli korzenie są zdrowe i gleba dobrze odprowadza wodę. Pod koniec sezonu usuwa się suche i chore części nadziemne, tnąc je blisko gruntu. Następnie zaleca się ściółkowanie warstwą o grubości 5-10 cm z kory, słomy, liści, trocin lub torfu; najlepiej wykonać to po pierwszych przymrozkach, gdy temperatura gleby spada poniżej około 5°C.
Rośliny bulwiaste i cebulowe, które nie znoszą polskich mrozów, wymagają wykopania i przechowania: dotyczy to dalii, mieczyków oraz neriny. Bulwy i karpy trzeba oczyścić, osuszyć i przechować w chłodnym, suchym pomieszczeniu do wiosny. Czosnek ozdobny bywa mrozoodporny i może pozostać w gruncie.
Jakie gatunki mają zastosowania lecznicze lub użytkowe?
Niektóre ozdobne rośliny spełniają też funkcje użytkowe. Jeżówka była wykorzystywana w ziołolecznictwie ludowym m.in. przy gorączkach i infekcjach. Nagietek działa przeciwwirusowo i przeciwbakteryjnie, ma zastosowanie w kosmetyce oraz jest jadalny; przyciąga zapylacze i bywa rośliną miododajną. Złocień maruna od dawna stosowano w dolegliwościach bólowych, ma właściwości przeciwzapalne i bywa używany jako naturalny repelent przeciwko komarom i kleszczom. Lawenda i kocimiętka odstraszają niektóre owady i jednocześnie przyciągają pszczoły i motyle.
Najpóźniej w sezonie kwitnie nerina — jej okres trwa od połowy września do początku listopada.
