| Dane | |
|---|---|
| Imię i nazwisko | Marek Ferdynand Arczyński |
| Pseudonimy | Janek, Marek, Łukowski |
| Data urodzenia | 8 grudnia 1900 |
| Miejsce urodzenia | Kraków |
| Data śmierci | 16 lutego 1979 |
| Miejsce śmierci | Warszawa |
| Zawód / role | działacz społeczny i polityczny, dziennikarz |
| Najważniejsze funkcje | skarbnika Rady Pomocy Żydom "Żegota"; poseł Krajowej Rady Narodowej i Sejmu Ustawodawczego |
| Miejsce pochówku | Cmentarz Wojskowy na Powązkach (kwatera 15B-4-7) |
Marek Ferdynand Arczyński pochodził z krakowskiej rodziny robotniczej. W czasie międzywojennym pracował w kolejnictwie i angażował się w sprawy narodowe, a po wybuchu II wojny światowej brał udział w działalności politycznej i konspiracyjnej.
Działalność przed wojną
Urodził się w rodzinie Franciszka i Antoniny Arczyńskich. W 1921 roku uczestniczył w III powstaniu śląskim. W okresie międzywojennym wykonywał pracę w kolejnictwie. W 1938 znalazł się w Komitecie Zaolziańskim Korpusu Ochotniczego Ziemi Krakowskiej.
Jaką rolę pełnił podczas II wojny światowej?
W czasie okupacji pełnił funkcję prezesa zarządu okręgowego Stronnictwa Demokratycznego w województwie krakowskim i był redaktorem "Dziennika Polskiego". W 1943 związał się ze Stronnictwem Polskiej Demokracji i został jego sekretarzem generalnym.
Był jednym z inicjatorów powołania Rady Pomocy Żydom przy Delegaturze Rządu na Kraj, znanej jako "Żegota". Należał do prezydium Rady i pełnił obowiązki skarbnika od grudnia 1942 do stycznia 1945. Kierował także Referatem Legalizacyjnym Rady, który zajmował się wytwarzaniem fikcyjnych dokumentów dla ukrywających się Żydów.
Działalność po wojnie i kariera polityczna
Po 1945 roku zajmował stanowiska w Centrali Komitetu Stronnictwa Demokratycznego; był wicesekretarzem generalnym CK SD oraz kierownikiem propagandy i wydawnictw CK. W 1945 powołano go do Krajowej Rady Narodowej. W kolejnych latach zasiadał w Sejmie Ustawodawczym; okres jego pracy parlamentarnej obejmuje lata 1945–1952.
Angażował się w kampanię na rzecz referendum z 1946 roku. W latach 1946–1947 pełnił obowiązki sekretarza generalnego Bloku Stronnictw Demokratycznych. Po 1950 pracował jako dziennikarz. Był członkiem honorowym PTTK, sekretarzem generalnym Ligi do Walki z Rasizmem oraz prezesem zarządu okręgowego Związku Powstańców Śląskich w Krakowie. W redakcjach był zastępcą redaktora naczelnego pism "Turysta" i "Światowid". W 1958 został usunięty z władz SD i zawieszony w prawach członka partii za współorganizowanie opozycyjnej grupy odnowy.
Ordery, odznaczenia i upamiętnienie
Do najważniejszych odznaczeń należą:
- Order Krzyża Grunwaldu III klasy (11 lipca 1946)
- Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
- Śląski Krzyż Powstańczy
- Medal za Warszawę 1939–1945 (17 stycznia 1946)
- Medal 10-lecia Polski Ludowej (12 stycznia 1955)
- Odznaka "Zasłużony Działacz Turystyki"
- nadto wyróżniony jako Sprawiedliwy wśród Narodów Świata
Zmarł 16 lutego 1979 roku w Warszawie. Został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w kwaterze 15B-4-7.
