Kopiec Kościuszki to monumentalne kopcowe wzniesienie poświęcone Tadeuszowi Kościuszce, położone na Górze św. Bronisławy w zachodniej części Krakowa, w Dzielnicy VII Zwierzyniec. Od momentu budowy zarząd nad kopcem sprawuje Komitet Kopca Kościuszki w Krakowie, powołany w 1820 roku. W bezpośrednim sąsiedztwie działa Muzeum Kościuszkowskie oraz wystawy mieszczące się w części Fortu nr 2 „Kościuszko”.
Jak powstał kopiec?
Kult Naczelnika narastał po jego śmierci w 1817 roku i doprowadził do zbiórki na upamiętnienie. Senat Rządzący Wolnego Miasta Krakowa zatwierdził koncepcję usypania kopca w lipcu 1820 roku, a uroczyste rozpoczęcie sypania miało miejsce 16 października 1820. Decyzję o kształcie podjęto z odwołaniem do krakowskich kopców prastarych, takich jak Kopiec Krakusa i Kopiec Wandy.
Budowę prowadzono trzy lata, przy znacznym udziale ochotników: weteranów powstań, chłopów, młodzieży i przybyłych do miasta gości. Prace zakończono 25 października 1823. W pierwotnym stanie kopiec miał średnicę podstawy około 80 m i wysokość około 34,1 m; jego objętość oceniono wtedy na około 64 100 m³.
Fort nr 2 i wystawy przy kopcu
Siedziba Komitetu Kopca Kościuszki oraz ekspozycje mieszczą się w założeniu poaustriackiego Fortu nr 2 „Kościuszko”. W trzech obiektach fortu organizowane są stałe i czasowe prezentacje historyczne. Kompleks pełni funkcję muzealno-wystawienniczą oraz konferencyjną.
Bastion V służy jako muzeum kościuszkowskie i prezentuje wystawy „Kościuszko – Rozdział I” oraz „Kopce Krakowskie”. W Kaponierze południowej znajdują się wystawy: galeria figur woskowych „Polaków drogi do wolności” oraz ekspozycja „Twierdza a Miasto Kraków – 1846–1918”. Kurtyna I–V południowa działa jako Centrum Wystawienniczo-Konferencyjne im. T. Kościuszki i mieści wystawy czasowe, między innymi interaktywną ekspozycję „Żywe Konstrukcje” zorganizowaną wspólnie z Politechniką Krakowską oraz ekspozycje z Muzeum Armii Krajowej i z Instytutu i Muzeum Historii Wojen w Budapeszcie.
Remonty, uszkodzenia i zmiany funkcji
W XIX wieku teren kopca stał się elementem austro-węgierskich umocnień — w latach 1850–1856 wokół wzniesiono fortyfikacje i wzniesiono Fort nr 2. W trakcie obu wojen światowych kopiec używano częściowo jako punkt obserwacyjny. W 1997 roku intensywne ulewy poważnie uszkodziły kopiec, co doprowadziło do powołania Komitetu Honorowego Ratowania Kopca Kościuszki i przeprowadzenia remontu. Odbudowę zakończono przed ponownym udostępnieniem kopca 10 listopada 2002 roku.
Dane techniczne i widoki
Współczesne dane techniczne kopca obejmują wysokość 35,54 m, wysokość nad poziomem morza 330,14 m oraz wysokość nad poziomem Wisły 131,14 m. Średnica kopca wynosi 73,25 m, a wraz z wałem oporowym 90,7 m. Platforma widokowa ma średnicę 8,5 m, a objętość kopca ocenia się na około 167 000 m³; stok nachylony jest w przedziale 46°–51°. Przy kopcu działa punkt łączności komunikacyjnej — kopiec ma połączenie autobusowe z centrum Krakowa.
Co zobaczyć przy kopcu?
Na terenie kompleksu oglądać można wystawy stałe i czasowe w Bastionie V, Kaponierze południowej oraz w Kurtynie I–V południowej. W pobliżu istnieje Muzeum Kościuszkowskie, zaś na szczycie znajduje się platforma widokowa. Kopiec pełni rolę zabytku oraz miejsca wydarzeń biegowych i wystawienniczych.
Informacje praktyczne
- Adres: al. Waszyngtona 1, 30-204 Kraków — wyznacz trasę w Google Maps
- Godziny otwarcia: pn–nd 9:00–19:00
- Telefon: +48124251109
- Strona internetowa: kopieckosciuszki.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,7 (25 346 opinii)
