Kontakt
Teraz Wtorek, 25 sierpnia 2026
Znani z miasta

Janina Adamczyk — polska chemiczka i wynalazczyni

Redakcja aipkrakow.pl • 3 min czytania

Ilustracja poglądowa do artykułu „Janina Adamczyk"

Janina Adamczyk (3 marca 1911–30 lipca 2013) była polską chemiczką i wynalazczynią, znaną z opracowania m.in. tarcz do cięcia i szlifowania metali oraz metod produkcji kleju w tubce. Pracowała w Krakowie w aptekach przemysłowych, a później w Zjednoczonych Zakładach Chemii Gospodarczej Inco.

Podstawowe informacje
Urodzenie3 marca 1911, Kraków
Śmierć30 lipca 2013, Kraków
ZawódChemiczka, wynalazczyni
Wykształcenie i praca
WykształcenieWydział Chemii, Uniwersytet Jagielloński
PracodawcyKrakowskie Przedsiębiorstwo Aptek; Zjednoczone Zakłady Chemii Gospodarczej Inco
Osiągnięcia
Znana zTarcze do cięcia i szlifowania metali; kleje i pasty przemysłowe
OdznaczeniaNagroda Państwowa I stopnia
Rodzina
DzieciSyn Jerzy (ur. 1947)

Janina Adamczyk zdobyła wykształcenie na Wydziale Chemii Uniwersytetu Jagiellońskiego i związała zawodowo swoje życie z przemysłem chemicznym w Polsce. W dorobku ma kilka opracowań produktowych stosowanych w gospodarstwach domowych i w motoryzacji oraz rozwiązania produkcyjne wdrożone w zakładach przemysłowych.

Życiorys i wykształcenie

Urodziła się w Krakowie w 1911 roku. Kilka miesięcy po jej narodzinach zmarła matka, a w 1916 ojciec zginął na wojnie, w związku z czym wychowywała się u ciotki i wuja. Przed II wojną światową ukończyła studia na Wydziale Chemii Uniwersytetu Jagiellońskiego, gdzie poznała m.in. Józefa Cyrankiewicza i Edwarda Ochaba.

Jeszcze w 1939 roku wstąpiła do Związku Walki Zbrojnej w randze podporucznika i pełniła funkcję kuriera Komendy Głównej, przewożąc pieniądze i broń. W marcu 1941 została aresztowana i osadzona najpierw w więzieniu na Montelupich, a później w obozie koncentracyjnym Ravensbrück. W obozie była poddawana eksperymentom pseudomedycznym, m.in. miała wstrzyknięte wszy z tyfusem. Po wyzwoleniu wróciła do Krakowa pieszo.

Praca zawodowa i opracowane produkty

Po wojnie do końca lat 50. pracowała w Krakowskim Przedsiębiorstwie Aptek, przygotowując leki dla aptek i nadzorując ich produkcję. W latach 60. przeniosła się do Zjednoczonych Zakładów Chemii Gospodarczej Inco, gdzie pracowała w laboratorium kontroli jakości. Do jej obowiązków należało śledzenie mediów zachodnich i doskonalenie formuł produktów.

W pracy w Inco opracowała szereg nowych produktów i rozwiązań produkcyjnych. Wśród nich znalazły się pasta ścierna Automax, pomysły sprzedaży past do butów w tubkach oraz kleje w tubkach. Opracowała też tarcze do szlifowania i cięcia metali na szlifierkach, za co otrzymała Nagrodę Państwową I stopnia. Dla produkcji kleju w tubce uruchomiono nowy zakład produkcyjny.

Wokół pochodzenia formuły płynu do mycia naczyń „Ludwik” istnieją niejednoznaczności. Produkt zaczął powstawać po rozpoczęciu jej pracy, ale w zakładzie w Górze Kalwarii (1964) patent uzyskali inżynierowie Hanna Majchert i Zbigniew Korda. Janina Adamczyk nigdy publicznie nie wypowiedziała się na temat autorstwa tej formuły. Nie uzyskała osobistych patentów, ponieważ prawa do wynalazków przechodziły na pracodawcę; za swoje rozwiązania otrzymywała premie.

W późniejszych latach, pod koniec XX wieku, zamieszkała w domu pomocy społecznej. Miała syna Jerzego, urodzonego w 1947 roku.

Najczęstsze pytania

Czy Janina Adamczyk była autorką formuły płynu do mycia naczyń „Ludwik"?
Kwestia autorstwa nie jest jasna. Produkt zaczął powstawać wkrótce po rozpoczęciu jej pracy, lecz patent na środek uzyskali inżynierowie Hanna Majchert i Zbigniew Korda. Janina Adamczyk nie wypowiedziała się publicznie na temat autorstwa.
Za co Adamczyk otrzymała Nagrodę Państwową I stopnia?
Nagrodę przyznano za opracowanie tarcz do szlifowania i cięcia metali stosowanych na szlifierkach.
Czy Janina Adamczyk miała zarejestrowane patenty na swoje wynalazki?
Nie posiadała osobistych patentów. Prawa do wynalazków przechodziły na pracodawców, a Adamczyk otrzymywała za nie premie.
Gdzie pracowała zawodowo Janina Adamczyk?
Po wojnie pracowała w Krakowskim Przedsiębiorstwie Aptek do końca lat 50., a w latach 60. przeniosła się do Zjednoczonych Zakładów Chemii Gospodarczej Inco, gdzie działała w laboratorium kontroli jakości.

Źródło: Wikipedia (CC BY-SA)

Materiały na portalu są opracowywane przy wsparciu AI.

Czytaj również