Na terenie Parku Edukacyjnego „Branice” w Nowej Hucie zakończono odbudowę zagrody przeniesionej z Krzyszkowic (powiat myślenicki). Przenosiny i prace konserwatorskie objęły drewniany dom z 1890 roku oraz stodołę. Demontaż i translokację zrealizowano w związku z przebudową skrzyżowania na drodze krajowej nr 7, potocznie zwanej „Zakopanką”.
Dlaczego chałupa z Krzyszkowic musiała zostać przeniesiona?
Przebudowa węzła drogowego na „Zakopance” spowodowała konieczność zwolnienia terenu, na którym stała zagroda. Spółka Kraków Nowa Huta Przyszłości oraz Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad uznały, że pozostawienie zabytku na miejscu groziłoby jego dalszą degradacją. W efekcie podjęto decyzję o translokacji, by zabezpieczyć obiekty i zachować ich historyczną wartość.
Jak przebiegała translokacja i rekonstrukcja?
Proces trwał około dwóch lat i obejmował formalności, projektowanie oraz prace budowlano‑konserwatorskie. Ostatnie elementy przenoszono z Krzyszkowic do Krakowa w lutym 2025 roku. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad sfinansowała demontaż, przewóz i remont konserwatorski. Wykonawcą robót była firma Nowak‑Mosty, a w pracach uczestniczyli podwykonawcy: MR Consulting Środowiskowa, ŁFBN Ewelina Golańska oraz Fundacja Ochrony Zabytków Architektury Drewnianej.
Ile oryginalnych elementów zachowano i co odkryto przy pracach?
Specjaliści oceniają, że udało się uratować blisko 70 procent substancji zabytkowej domu z Krzyszkowic. Stodoła była w lepszym stanie niż chałupa i wymagała mniejszych ingerencji. W trakcie inwentaryzacji i remontu odnotowano ślady dawnych wykończeń oraz elementy konstrukcyjne typowe dla krakowskiego budownictwa drewnianego przełomu XIX i XX wieku.
Co planuje Park Edukacyjny „Branice”?
Park Edukacyjny „Branice” zajmie docelowo około 3,5 hektara i ma prezentować życie oraz architekturę Krakowiaków Zachodnich z przełomu XIX i XX wieku. W planach jest utworzenie około dziesięciu zagród, karczmy, obiektu sakralnego oraz budynku edukacyjno‑wystawienniczego. Zagroda z Krzyszkowic ma pełnić funkcję przykładu tradycyjnej, drewnianej zabudowy wiejskiej regionu.
Ostatnie prace przy złożeniu budynków zakończyły etap translokacji i rekonstrukcji. Obiekt został oznaczony jako element przyszłej ekspozycji skansenu.
