Brama Floriańska to zachowany fragment średniowiecznych fortyfikacji Krakowa. Znajduje się przy ulicy Pijarskiej na Starym Mieście i od strony ulicy Floriańskiej tworzy dominantę zamykającą perspektywę. Obiekt jest jednym z ośmiu dawnych wejść do miasta.
Opis bramy
Wieża bramy ma 34,5 m wysokości liczonym do gałki hełmu. Nad wejściem od strony Plant znajduje się płaskorzeźba z orłem piastowskim wykuta przez Zygmunta Langmana według projektu Jana Matejki; zastąpiła ona wcześniejszy orzeł w 1882 roku. Od strony miasta umieszczono płaskorzeźbę przedstawiającą św. Floriana, pochodzącą z XVIII wieku.
Barokowe zwieńczenie bramy powstało w 1660 roku. Przy portalu zachowały się prowadnice na kratę, świadczące o dawnych rozwiązaniach obronnych. W przejeździe bramnym stoi klasycystyczny ołtarz z początku XIX wieku z późnobarokową kopią cudownego obrazu Matki Boskiej Piaskowej. Brama wchodzi w skład trasy turystycznej Mury Obronne.
Historia
Fragmenty murów miejskich wokół Krakowa powstały w XIII i XIV wieku. Źródła pisane wymieniają Bramę Floriańską już w 1307 roku. Najstarsze części obecnej budowli pochodzą z przełomu XIII i XIV wieku. Przez bramę prowadził trakt do Kleparza przy kościele św. Floriana i zaczynała się stąd Droga Królewska na Wawel.
W XVI wieku w pobliżu bramy w latach 1565–1566 wzniesiono Arsenał Miejski. W tym samym wieku część pomieszczeń bramy pełniła funkcję stajni miejskich. W 1694 roku przeprowadzono gruntowny remont konstrukcji.
Na początku XIX wieku pojawiły się plany rozbiórki murów miejskich. W obronie fragmentów fortyfikacji wystąpił profesor Feliks Radwański, argumentując między innymi, że mury chronią miasto przed „wiatrami wiejącymi pod Kościół Mariacki od Kleparza”, które niosłyby nieczystości i powodowałyby nieporządek. 13 stycznia 1817 roku senat Rzeczypospolitej Krakowskiej zdecydował o pozostawieniu fragmentów średniowiecznych fortyfikacji, w tym Barbakan i Bramy Floriańskiej.
Brama została uratowana przed kolejnym wyburzeniem w 1882 roku dzięki decyzji książęcia Władysława Czartoryskiego, który w baszcie urządził rodową kaplicę. Rada miasta zgodziła się pod warunkiem przywrócenia wyglądu z połowy XVIII wieku. Kaplicę ukończono w 1889 roku, a konsekrował ją kardynał Albin Dunajewski.
Na przełomie XIX i XX wieku planowano rozebranie bramy z powodu uruchomienia tramwaju elektrycznego; tramwaj początkowo nie mieścił się w przejeździe. Zamiast likwidacji pogłębiono przejazd i zachowano bramę. Wąskotorowe tramwaje kursowały przez nią do początku lat 50.
Jak zwiedzać Bramę Floriańską?
Brama Floriańska funkcjonuje dziś jako część trasy turystycznej Mury Obronne. W baszcie nad bramą urządzono kaplicę Czartoryskich, a w przejeździe zachował się klasycystyczny ołtarz z kopią późnobarokowego obrazu Matki Boskiej Piaskowej. Elementy zewnętrzne — płaskorzeźby, zwieńczenie z 1660 roku i prowadnice na kratę — są widoczne z zewnątrz.
Tramwaje wąskotorowe kursowały przez bramę do początku lat 50., co pozostaje istotnym elementem jej nowożytnej historii.
Informacje praktyczne
- Adres: 30-001 Kraków — wyznacz trasę w Google Maps
- Godziny otwarcia: pn–sob 8:00–18:00
- Ocena w Mapach Google: 4,7 (12 763 opinie)
