Kościół św. Barbary stoi bezpośrednio obok kościoła Mariackiego, pomiędzy placem Mariackim a Małym Rynkiem na Starym Mieście w Krakowie. Jest to ceglana, gotycka budowla jednonawowa z apsydą od strony wschodniej, nakryta dwuspadowym dachem i uzupełniona barokową wieżyczką na sygnaturkę. Od strony południowej przylega do niego budynek kurii prowincjalnej jezuitów, a po drugiej stronie znajduje się tzw. Dom Nad Bramką z arkadowym przejściem w przyziemiu.
Historia
Świątynię wzniesiono w latach 1338–1402. Pierwotnie prawdopodobnie pełniła funkcję kościoła cmentarnego, ponieważ plac przed nią służył przez wiele wieków jako cmentarz parafialny. W 1583 roku obiekt przekazano jezuitom; w tym czasie kazania głosił tutaj o. Piotr Skarga.
Po kasacie zakonu jezuitów w 1773 roku kościół przejęła Krakowska Kongregacja Kupiecka, a w 1796 roku właścicielami zostali bożogrobcy. Od 1874 roku ponownie opiekę nad świątynią sprawują jezuici. Klasztor przy kościele wzniesiono w XVI i XVII wieku; w okresie nieobecności jezuitów pełnił on m.in. funkcje szpitala, liceum i bursy. W latach 1908–1909 budynek przebudował Józef Pokutyński. Pod kościołem spoczywa o. Jakub Wujek, tłumacz Biblii na język polski. Świątynia wchodzi w skład Małopolskiego Szlaku Bożogrobców.
Architektura i wyposażenie
Budynek ma charakter gotycki i wykonano go z cegły; fasada zwrócona jest ku placowi Mariackiemu i jest bezwieżowa, zwieńczona trójkątnym szczytem ze szkarpą na osi. Od wschodu znajduje się apsydowa część przy Małym Rynku. Dach dwuspadowy uzupełnia barokowa wieżyczka na sygnaturkę przypisywana Franciszkowi Placidi z 1763 roku.
Przy wejściu od strony placu Mariackiego poprzedza go tzw. Ogrójec — kaplica cmentarna połączona z kruchtą. Elewacja Ogrójca zdobiona jest rzeźbami; wewnątrz znajduje się ołtarz z rzeźbionym przedstawieniem Modlitwy w Ogrójcu, przypisywany najprawdopodobniej Witowi Stwoszowi lub jego warsztatowi, uzupełniony polichromią nieznanego mistrza. W zewnętrzne ściany wmurowano epitafia, między innymi renesansowe pamiątki rodziny Pipanów z połowy XVI wieku.
Wnętrze zostało przekształcone w stylu barokowym w latach 1688–1692, a większość wyposażenia wykonano między 1700 a 1767 rokiem. Główny ołtarz z lat 1760–1764 mieści gotycki krucyfiks z około 1420 roku. Na tle późnogotyckich malowideł stoi pełnoplastyczna grupa rzeźbiarska przedstawiająca Modlitwę w Ogrójcu z kręgu Wita Stwosza (XV wiek). W jednej z kaplic znajduje się gotycka, kamienna Pietà z końca XIV wieku, przypisywana kręgowi Mistrza Pięknej Madonny z Torunia.
Kaplica Matki Boskiej Bolesnej, ufundowana przez Katarzynę Kotlicką i Kaspra Paulego i poświęcona w 1609 roku, pierwotnie pełniła rolę kruchty; do 1731 roku nosiła wezwanie św. Anny. W tej kaplicy wisi obraz Matki Boskiej Jurowickiej, dar dla jezuitów z 1886 roku, a nad kaplicą wzniesiono w 1913 roku pseudorenesansową kopułę z latarnią. Świątynia dysponuje także 16-głosowymi organami.
Położenie i sąsiedztwo
Kościół znajduje się w zwartej zabudowie Starego Miasta, między głównymi placami: od zachodu leży plac Mariacki, od wschodu Mały Rynek. Po stronie południowej przylega do niego kuria prowincjalna Prowincji Polski Południowej Jezuitów; po stronie przeciwnej stoi Dom Nad Bramką z charakterystycznym arkadowym przejściem w przyziemiu. Bliskie sąsiedztwo kościoła Mariackiego podkreśla znaczenie miejsca w centrum dawnego Krakowa.
Informacje praktyczne
- Adres: Mały Rynek 8, 31-041 Kraków — wyznacz trasę w Google Maps
- Godziny otwarcia: pn–nd 7:00–20:00
- Telefon: +48124286786
- Strona internetowa: swbarbara.jezuici.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,7 (973 opinie)
