Fort 49 „Krzesławice” powstał w drugiej połowie XIX wieku i od kilkunastu lat służy działalności kulturalnej. W prawych i lewych częściach koszar urządzono pomieszczenia adaptowane na zajęcia, wystawy i wydarzenia organizowane przez Młodzieżowy Dom Kultury. Otoczenie fortu pełni funkcję terenu rekreacyjnego z alejkami i ławkami.
Co można załatwić w Forcie 49 „Krzesławice”?
W forcie odbywają się zajęcia edukacyjne i warsztaty organizowane przez Młodzieżowy Dom Kultury oraz wydarzenia kulturalne i wystawy w adaptowanych wnętrzach koszar. Placówka prowadzi programy skierowane do dzieci i młodzieży, a obiekt służy jako miejsce wydarzeń sezonowych i tematycznych, w tym zwiedzania organizowanego podczas imprez kulturalnych. Na terenie fortu działają niewielkie ekspozycje i punkty wydarzeń, dostępne w ramach ogłoszonych programów.
Jak wygląda dostępność i teren?
Teren fortu jest częściowo nierówny, występują schody i wąskie korytarze w adaptowanych wnętrzach. Wejścia bez barier i przejścia dla wózków istnieją w wybranych punktach, ale nie wszystkie ciągi są równe; fragmentami konieczne może być nosidło dla najmłodszych. Na miejscu są toalety dla odwiedzających.
Proces adaptacji i konserwacji trwa od lat 90. XX wieku. W maju 1994 fort przekazano Młodzieżowemu Domowi Kultury, a działalność MDK rozpoczęła się w prawym skrzydle koszar 5 stycznia 2000. Do końca 1999 udostępniono 356 m² po lewej stronie, we wrześniu 2004 dołączono kolejne 171 m², a w latach 2005–2007 zrekonstruowano fragment o powierzchni 341 m². W 2008 wykonano ogrodzenie o długości 75 metrów i naprawiono dachy, natomiast w latach 2009–2010 przebudowano nawierzchnię placu koszarowego i system kanalizacji opadowej. Od 2011 prowadzone są prace konserwatorskie odsłaniające i zabezpieczające ściany kaponiery wschodniej.
Czy w forcie są miejsca pamięci?
Fort był miejscem egzekucji podczas okupacji niemieckiej; po wojnie przeprowadzono ekshumację i przeniesienie szczątków. W 1945 z ekshumowano 440 zwłok i przeniesiono je do zbiorowej mogiły na zapolu fortu. W 1957 odsłonięto tablicę upamiętniającą, a rok później ustawiono pomnik ku czci ofiar. Na murach fortu wciąż widoczne są ślady po kulach.
Proces restauracji jest kontynuowany: odkopywane są zasypane kaponiery, fosy i wały, a kolejne fragmenty obiektu są adaptowane do działalności kulturalnej.
