Błonia to rozległa łąka, dawniej pastwisko gminne, zajmująca 48 ha i mająca obwód około 3500 metrów. Współczesne Błonia zamykają się w czworokącie między al. 3 Maja, ul. Piastowską, ul. Na Błoniach (wzdłuż Rudawy) oraz al. marszałka Ferdynanda Focha. Na ich terenie działają dwa kluby sportowe: Zwierzyniecki Klub Sportowy i Juvenia Kraków.
Jak zaczęła się historia Błoń?
Początki Błoń sięgają roku 1162. Wtedy Jaksa z Miechowa przekazał norbertankom łąkę między Zwierzyńcem a Łobzowem. Dar miał charakter religijny i był związany z planowaną pielgrzymką darczyńcy do Ziemi Świętej.
W 1254 roku biskup Jan Prandota przyjmował na Błoniach poselstwo z Asyżu z bullą kanonizacyjną Stanisława ze Szczepanowa. W 1366 siostry norbertanki zawarły umowę z magistratem, w ramach której zamieniły ziemię na kamienicę przy ulicy Floriańskiej; transakcja szybko okazała się niefortunna, a spór ciągnął się latami.
Do XIX wieku Błonia były często podtapiane przez Rudawę, co zmieniało je w grzęzawisko. Po osuszeniu terenu i wykonaniu w 1908 roku deptaka oraz przepustów odprowadzających wodę, Błonia stały się miejscem odpowiednim do organizowania dużych zgromadzeń i imprez masowych.
Co oznacza nazwa i jaka była rola pastwiska?
Nazwa wskazuje na funkcję łąki i pastwiska. Przez wieki Błonia służyły wypasowi bydła. Przywilej pastwiska nadawano jeszcze przez króla i magistrat, a w XIX wieku przepisy uregulowały liczbę zwierząt i przydziały gruntów.
Do 1885 roku wypas był limitowany ilościowo: norbertankom przysługiwało 150 sztuk bydła, wsi Zwierzyniec 353 sztuki, a gminie Półwsie Zwierzynieckie 79 sztuk. Później dokonano nowego podziału gruntów: norbertankom przyznano 14 morgów, Zwierzyncowi 38 morgów, a Półwsiu Zwierzynieckiemu 7 morgów.
Jakie wydarzenia odbywały się na Błoniach?
Błonia gościły liczne uroczystości publiczne i militarne. W 1809 roku odbyła się tam defilada wojskowa z okazji imienin Napoleona, a w 1849 roku car Mikołaj I dokonał przeglądu wojsk przed wyprawą na Węgry. W 1910 roku z Błoń wystartował pierwszy samolot w Krakowie, pilotowany przez Otto Hieronimusa.
Na Błoniach organizowano też masowe pokazy Sokolstwa. W 1910 roku zbudowano drewniany stadion o wymiarach 218 × 180 m, mieszczący ponad 20 tys. widzów; boisko miało około 15 tys. m². To tam rozgrywano pierwsze mecze piłkarskie Cracovii i Wisły oraz odbywały się różne popisy i przeglądy.
Czy na Błoniach odbywały się msze papieskie?
Podczas pielgrzymek papieży Błonia były miejscem mszy świętych. Msze z udziałem Jana Pawła II miały miejsce w 1979, 1983, 1997 i 2002 roku. W 2002 roku w czasie pielgrzymki liczba wiernych osiągnęła około 2,5 mln. Błonia służyły także podczas Światowych Dni Młodzieży z papieżem Franciszkiem w 2016 roku.
Ołtarze ustawiano od strony alei 3 Maja, na wysokości ulicy Reymana. W miejscu, gdzie stała trybuna używana przy niektórych paradach, znajduje się dziś głaz z pamiątkową tablicą. Po śmierci Jana Pawła II na Błoniach odbywały się spotkania i nabożeństwa w jego intencji.
Jakie formy kultury i sportu gościły Błonia?
Na Błoniach organizowano koncerty i strefy kibica. Przykładowo, w 2008 roku odbył się tam koncert Céline Dion. W 2012 roku podczas Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej na Błoniach funkcjonowała strefa kibica z telebimem, sklepami gastronomicznymi i atrakcjami tematycznymi.
W 2010 roku na Błoniach zorganizowano Jubileuszowy Zlot Stulecia Harcerstwa Polskiego. W 2016 roku teren pełnił rolę jednego z miejsc głównych obchodów Światowych Dni Młodzieży. Na przestrzeni lat Błonia łączyły funkcje rekreacyjne, sportowe i imprezowe.
Co stało się z planami zabudowy podczas okupacji?
W czasie okupacji hitlerowskiej pojawiły się plany zabudowy Błoń kompleksami reprezentacyjnymi i zmian w krajobrazie Kopca Kościuszki. Niemieckie zamierzenia obejmowały elementy architektoniczne mające nadać temu rejonowi charakter triumfalny, a nawet równanie kopca z ziemią w jednym z wariantów planów.
W okresie międzywojennym architekci Józef Gałęzowski i Adolf Szyszko-Bohusz opracowali koncepcję dzielnicy oplatającej Błonia, co wpisało się w dyskusje nad planowaniem przestrzennym Krakowa.
Informacje praktyczne
- Adres: 33-332 Kraków — wyznacz trasę w Google Maps
- Telefon: +48122010240
- Ocena w Mapach Google: 4,7 (7 351 opinii)
